کنوانسیون حقوق دریاها (UNCLOS)، به عنوان یکی از مهمترین سندهای حقوق دریایی جهان، توسط سازمان ملل متحد در سال 1982 به تصویب رسید.
این کنوانسیون یک چارچوب جامع برای حقوق و وظایف مختلف اراضی و مناطق دریایی تعیین کرده است که از آن زمان به عنوان “قانون اساسی دریاها” شناخته میشود.
UNCLOS به تصویب بیش از 160 کشور رسیده و به عنوان یک سند حقوقی بینالمللی توجه جهانی را به خود جلب کرده است.
این کنوانسیون مفاد جامعی از قبیل حقوق و وظایف کشورها در مرزهای دریایی، مدیریت و حفاظت منابع دریایی، حقوق کشتیرانی و مسائل محیطزیست را دربرمیگیرد.
در زیر به برخی از نکات کلیدی این کنوانسیون اشاره میشود:
1. دیاگرام مرزهای دریایی:
– UNCLOS تعریف دقیقی از مرزهای دریایی ارائه میدهد، شامل سواحل ملی، مناطق اقتصادی خاص، و مرزهای دریایی دیگر.
2. مناطق اقتصادی خاص (ZEE):
– این کنوانسیون به کشورها حق اکتساب منطقه اقتصادی خاص به وسعت ۲۰۰ مایل دریایی از سواحل خود را اعطا میکند، که در آنها آنها حق اکتساب منابع طبیعی و انجام فعالیتهای اقتصادی دارند.
3. مدیریت منابع دریایی:
– UNCLOS تعیینکننده حقوق و وظایف مربوط به مدیریت منابع دریایی، شامل حق برخورداری از مزارع ماهیگیری، حق پژوهش دریایی، و حفظ محیطزیست در این مناطق است.
4. حل اختلافات:
– کنوانسیون حقوق دریاها یک سیستم گسترده برای حل اختلافات دریایی فراهم کرده است، شامل داوری بینالمللی و محکمه بینالمللی دائمی دریاها (ITLOS).
5. حقوق کشتیرانی:
– UNCLOS به کشتیرانی حقوق و وظایف مرتبط با عبور از آبهای بینالمللی، ایمنی دریایی، و حقوق سواحل کشورها را تعیین میکند.
6. حقوق محیطزیست دریایی:
– این کنوانسیون به حفاظت از محیطزیست دریایی اختصاص دارد و اصول مرتبط با جلوگیری از آلودگی دریاها و حفظ تنوع زیستی را ارائه میدهد.
UNCLOS به عنوان یک مؤلفه اساسی حقوق دریایی، تأثیر زیادی بر نظم حقوق بینالمللی دریاها داشته و به حفظ صلح و امنیت در محیط دریایی جهانی کمک فراوانی نموده است.
